Nhắm mắt nuốt liều món ‘độc’ của đồng bào Rơ Măm

Ít ai đủ can đảm đưa món gỏi cá sống kiến vàng này lên miệng mà không run tay. Nhưng khi đã đủ gan đưa vào miệng rồi, chắc chắn hơn không có ai lắc đầu.

Đưa miếng gỏi cá kiến vàng cuốn lá sung vào miệng, từ từ nhai… vị chua chua, chan chát, ngòn ngọt, beo béo, thơm nồng… cùng hòa quyện trên vị giác

Mới nhìn đã nổi tiếng gà

Trong chuyến đi dài về làng Le của đồng bào Rơ Măm ở xã Mo Rai, huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum, ngoài những câu chuyện kỳ bí, tôi còn tồn tại khả năng hương thụ món “độc” đã cũ muôn loài năm trước đó của đất nước láng giềng ít người nhất VNĐ này. Đó là món gỏi cá sống trộn kiến vàng.

nấu món nhậu gỏi cá kiến vàng qua không ít quá trình cắt dán, kỳ công, cẩn thận quá trình cắt dán cắt dán đứng đầu là làm những công việc những công việc thịt cá, bằm nhuyễn. Ảnh: Phúc Lập.

Già làng làng Le, ông A Blong kể, người Rơ Măm vốn sống hòa mình với núi rừng, săn bắt, hái lượm bằng những đồ chơi thô sơ, nên toàn vùng những thức ăn mặn hằng ngày của đồng bào cũng đậm đà dân dã, sơ sài.

Món gỏi cá trộn kiến vàng xuất phát từ từ câu chuyện một nhóm người thuê rừng, lạc mãi trong rừng sâu, họ đi mãi mà dường như không săn được thú nuôi nào, mưa tầm tã nên họ không thể cân bằng cân bằng đốt lửa. Đến bờ suối, họ dừng nghỉ chân, vừa đói vừa mệt, thấy mấy loài cá nhỏ bắt được lúc đi treo toòng teng trên cây đã biết thành đàn kiến vàng bu kín. Một người đói quá nên ví dụ như loài cá đưa lên miệng cắn, nhai luôn cả sóng vỗ kiến bu bên ngoài, với tay vặt vội nắm lá rừng bên cạnh đó ăn chung cho bớt tanh. Thật lạ, càng nhai càng thấy ngọt, bùi, béo, mà dường như không thấy mùi vị tanh trên thế giới.

Rũ kiến vàng từ trên cây rừng. Ảnh: Phúc Lập.

Vậy là cả nhóm người ào xuống suối, bắt cá lên, tổ kiến vàng ngay trên cây, họ rũ xuống tay, ăn chung với xec xe và lá rừng. Ai nấy đều thấy thấy thật tuyệt vời miệng. thức ăn mặn này sau một được dân làng truyền tai nhau đến thời buổi này không những thế, gỏi cá kiến vàng còn trở thành thức ăn mặn truyền thống, không thể cân bằng cân bằng thiếu trong công việc tiệc tùng lớn, và dùng để đãi khách quý.

“Không biết lời giải thích này còn tồn tại đúng không nhỉ Chỉ biết nó là thức ăn mặn đặc thù để người Rơ Măm luôn nhớ về tổ tiên, cội nguồn”, ông A Blong nói.

Ông A Blong cho biết, thức ăn mặn này tuy vậy đơn giản, nhiên liệu chỉ việc ra suối, ra rừng một lúc về là có, nhưng là thức ăn mặn đặc thù của đồng bào. Kiến vàng và trứng là thức ăn mặn hằng ngày, và bị nấu canh, trộn gỏi, xào với rau, thịt thú rừng. thức ăn mặn không dừng lại ở đó ngon mà còn do bởi tồn tại hiệu quả nhất mát gan, tiêu độc. Riêng trứng kiến vàng là thức ăn mặn bồi bổ giải nghĩa một hồi, cuối cùng ông chốt bằng câu: “Để tôi bảo thằng A Khải ra suối bắt mấy loài cá về làm đãi anh. Nhanh thôi”.

Trộn cá với kiến. Ảnh: Phúc Lập.

Khi mặt trời gần Tột Đỉnh núi thì ai Khải về, trên tay xách một xâu cá mới bắt ngoài suối, con nào còn nấy còn giãy đành đạch. A Khải vào bếp, chọn ra vài con to cỡ 3 - 4 ngón tay, làm sạch sẽ ruột, dùng muối chà sát trong bụng cá, bên ngoài, xong rửa lại. Khi những loài cá ráo nước, anh khởi công lọc xương, thái từng lát mỏng. Bàn tay nhuần nhuyễn của anh ấy cho thấy, có lẽ anh đã nấu món uống bia,rượu này từ nhiều năm dài nay.

“Tôi nhìn cha tôi nấu món uống bia,rượu này từ bé, nên phát triển chẳng cần ai dạy cũng biết làm. nấu món nhậu này qua không ít quá trình cắt dán cầu kỳ, tỉ mỉ, muốn gỏi cá kiến vàng ngon, phải chọn đúng loại thuốc cá, nêm và nếm nước chấm đúng liều. Lọc cá cũng phải biết cách, nếu không sẽ không còn lọc hết xương, ăn không ngon”, A Khải nói.

Sau khi những loài cá được thái xong, A Khải khởi công quá trình cắt dán thứ hai là băm nhuyễn cá, tiếng dao uyển chuyển trên thớt gỗ làm xao động cả một năm góc làng Le. Món cá sau sinh sản băm nhuyễn được trộn chung nhiều loại rau thơm, tiêu, ớt xanh, muối. Rồi A Khải dùng đôi chân tay rắn chắc nắm cá trên tay vắt kiệt nước. “Giờ vào rừng lấy kiến và lá rừng trộn nữa là dùng để để xong”, A Khải nói rồi bưng thau cá vừa băm nhuyễn, xăm xăm thành lập rừng. shop bước theo.

Già làng A Blong (phải), thử trước món gỏi cá kiến vàng trước khi tiến hành dán mời khách. Ảnh: Phúc Lập.

A Khải cho biết, kiến vàng trong rừng rất nhiều, trong vườn nhà cũng nóng lên Kiến vàng là một trong những những trong số các những trong mỗi loài côn trùng nhỏ có ích đối với tất cả cây trồng, chúng ăn hệ Color Color sâu, côn trùng nhỏ gây hư tổn khác. Đặc biệt, trứng kiến vàng to như hạt gạo, thơm, béo, ăn thật tuyệt vời. “Vì thế, khi lấy kiến mình phải thật nhẹ nhàng, không lấy hết trứng, không thể nào đảo lộn cây xanh vùng đau kiến làm tổ. nếu như không chúng sẽ tan đàn, sóng vỗ kiến sẽ lang bạt như người không dám gan nhà”, A Khải nói.

Thực sự là thật tuyệt vời!

Khi thấy tổ kiến, A Khải một tay hứng thau cá phía dưới, tay còn sót lại anh dùng sống dao gõ nhẹ vào tổ kiến, sau một rung nhẹ cây cỏ sóng vỗ sóng kiến vàng rơi lở tở xuống thau cá phía dưới, bò quềnh quàng.

Sau khi trộn xong gỏi cá và kiến vàng, vẫn còn giữ được giữ được sóng vỗ kiến vàng còn sống, bò ngổm ngổm, nhưng A Ren từ chối sao. Ảnh: Phúc Lập.

Sau khi trộn xong gỏi cá và kiến vàng, vẫn còn giữ được giữ được sóng vỗ kiến vàng còn sống, bò ngổm ngổm, nhưng A Ren từ chối sao. Ảnh: Phúc Lập.

Sau khi thau cá đã nhung nhúc đàn kiến vàng, A Khải tách tổ kiến, gõ nhẹ, những hạt trứng kiến to cỡ hạt gạo, white color đục, rơi lở tở xuống thau cá. Anh buông tổ kiến, ngồi bệt xuống lớp lá rừng khô, kế tiếp nhào, trộn món gỏi cá, kiến. “Xong rồi, để một lúc cho kiến thấm vào cá nữa là dùng để để ăn thôi”, A Khải nói.

“Riêng trứng kiến, có 2 cách trộn, đó là tính tính trộn chung ngay từ đầu, bóp nhuyễn cùng kiến, những cách này khiến trứng nát, tan với xec xe, kiến, khi diện diện cảm thấy được ngay vị béo của trứng. Còn quy cách: hai là trứng để riêng, sau sinh sản bóp nhuyễn cá và kiến xong mới cho trứng kiến vào trộn nhẹ. Trứng không nát, khi diện diện có cái thú vị là cảm thấy từ từ những hạt trứng kiến vỡ trong miệng”, A Khải nói.

trong những lúc trộn gỏi, thỉnh thoảng A Ren lại nhón một miếng nhỏ đưa lên miệng ăn thử xem các đã "thấm" kiến, nước chấm chưa. Ảnh: Phúc Lập.

Trở lại nhà A Khải, đã chiếm hữu cho mình 1 web sẵn một rổ lá sung, lá lộc vừng để sẵn. Già làng A Blong thả sức ngồi xuống nền nhà, bốc một miếng gỏi cá, bỏ lên lá sung, cuốn và đưa lên miệng, vùa nhai chậm lại vừa xuýt xoa. sau đó 1 ông làm một cuốn tương tự, dúi vào tay tôi.

Cầm miếng gỏi cá trong tay, tôi chậm lại đưa lên mũi…, không thấy mùi vị tanh trên thế giới sống, chỉ thấy mùi chua chua, thơm nồng của tiêu, ớt, mùi ngai ngái lá sung, tôi nhắm mắt thành lập miệng, từ từ…nhai. cồn cào ớn ớn ban sơ dần mất đi. Thay vào đó là tính tính cảm thấy vị chua, chát, bùi, béo, ngọt trên vị giác Có lẽ, cồn cào ghê chỉ nguyên nhân là thị giác, khi thấy được ngay cá sống, sóng vỗ kiến bỏ lổm ngổm, và những động tác nhào nặn… bằng tay không.

 

Ông A Ren vừa rũ kiến xuống thau gỏi cá vừa bắt sóng vỗ kiến đưa lên miệng nhai. Ảnh: Phúc Lập.

Buổi tối, cửa hàng tìm về nhà già A Ren, một trong những số các những bô lão có uy tín, được lòng người dân thủ đô nhất ở làng Le. Ông không dừng lại ở đó được dân làng tin tưởng vào chọn là người tắm máu cho thần Yang Plut, mà còn do bởi là một trong những những trong số các những trong mỗi cây đại thụ về văn hóa truyền thống truyền thống truyền thống Rơ Măm. Khi cửa hàng đến, tình cờ thấy ông đang dần nấu món uống bia,rượu gỏi cá kiến vàng, tuy vậy trời đã sập tối.

“Bắt kiến vàng dễ lắm, không phải bận tâm vào rừng đâu, chỉ việc mắc vài cách hay thịt sống lên cành cây, một lúc kiến vàng kéo đến đủ nấu món uống bia,rượu gỏi cá rồi. nhưng vẫn không dám gan trứng. Kiến vàng làm nhiều món lắm, nấu canh, xào thịt, ăn sống với rau, nhưng ngon nhất là làm những công việc những công việc gỏi cá. Kiến vàng toạ lạc chua, trộn với xec xe sống, để một lúc là các thứ hết mùi vị tanh, cá cũng chính là luôn. Vì kiến vàng có thương hiệu axit mà. Gỏi cá của người Rơ Măm cửa hàng từng đoạt giải ở cái hội thi nấu bếp của tỉnh rồi đấy”, già A Ren tự hào.

Đa số mỗi tộc người thiểu số ở Tây Nguyên đều chiếm hữu một hay nhiều thức ăn mặn truyền thống, nói lên nét văn hoá đặc thù của đất nước láng giềng mình. Đồng bào Rơ Măm có món gỏi cá kiến vàng, đồng bào Ê đê có món măng nướng xào “vêch” bò (lòng bò được sản xuất rất kì công để loại bỏ mùi hôi, đem xào với măng đã nướng chín). Đồng bào Cơ Tu có món “Ra rá” (các món thịt rừng hay ếch, chim, cá trộn với măng, hệ Color Color nước chấm, cho vào ống lồ ô nướng lên), đồng bào Cor có món ong bò vẽ vẽ trộn măng…, đều là các thứ nét văn hóa truyền thống truyền thống nhà hàng ăn uống riêng vô cùng đặc sắc”.

Bà Đậu Ngọc Hoài Thu, Phó trưởng phòng quản lý di sản Văn hóa, Sở VH-TT&DL Kon Tum