Chuyện về vị đại biểu Quốc hội năm 1946

Đó là cụ Trần Đình Khánh - Chánh tổng Lương Ca, một trong số các hai vị ĐBQH Quốc hội đầu tiên của tỉnh Yên Bái…

Cụ Trần Đình Khánh - ĐBQH Quốc hội năm 1946. Ảnh: Thái Sinh.

 

Trong những ngày đầu năm năm mới xuân tháng tư năm nay, khi cả nước đang nóng sẵn sàng cho cuộc bầu cử Quốc hội khóa XV, cửa hàng ngược ngòi Vần dưới chân núi Nả tìm về nhà đất của bạn cụ Trần Đình Khánh - nguyên Chánh tổng Lương Ca, là 1 trong trong các hai vị ĐBQH Quốc hội đi đầu của tỉnh Yên Bái.

Ngôi nhà sàn năm gian hai trái lợp cọ sau sinh được trùng tu tháng 12/2011 nằm dưới bóng cây cối rì, buổi sớm còn bảng lảng sương mờ tỏa ra từ trên dãy núi Nả xuống. Một vùng đất thanh thản và xanh đến ngỡ ngàng, nhưng ai có thể bị bị ngờ rằng cách nay 76 năm khi đến đây, thôn Vần, xã Việt Hồng, huyện Trấn Yên là TTTM dựa vào Chiến khu Vần - Hiền Lương, nơi đội du kích Âu Cơ lập “đại bản doanh” sẵn sàng cho cuộc khởi nghĩa tháng 8/1945 giành chính quyền trực thuộc trực thuộc trực thuộc ở hai tỉnh Yên Bái và Phú Thọ.

Nhà cụ Trần Đình Khánh - trụ sở đi đầu của đội du kích Âu Cơ, nơi Ban cán sự Đảng Yên Bái - Phú Thọ đưa ra quy định nhiều quy định cần thiết Ảnh: bảo tàng tự nhiên tỉnh Yên Bái.

Nhà cụ Trần Đình Khánh sau sinh được trùng tu. Ảnh: Thái Sinh.

 

Chuyện về vị Chánh tổng, chủ tịch Ủy ban nhất thời tỉnh Yên Bái, chủ tịch Ủy ban Kháng chiến tỉnh Yên Bái, ĐBQH Quốc hội năm 1946 có thời hạn rảnh họ muốn lãng quên, nhưng lao động và sự góp phần những ngày đầu năm năm mới xuân cho chính quyền trực thuộc trực thuộc trực thuộc cách mệnh tỉnh Yên Bái và nhân lực vũ trang hai tỉnh Yên Bái - Phú Thọ thì không có ai có thể bị bị không đồng ý được. Chừng nào họ muốn còn nhắc tới ở bên trên Chiến khu Vần - Hiền Lương thì tiếng tăm cụ Trần Đình Khánh và các vị lão thành cách mệnh như Ngô Minh Loan, Bình Phương và Đội du kích Âu Cơ mất thăng bằng bị quên lãng.

Những tư liệu tiền sử về cụ Trần Đình Khánh cực kì rất ít Cụ có 4 người con, hai người đại trượng phu của cụ đã mất còn hai người nữ game thủ thì ở xa, cửa hàng phải tìm về anh Trần Xuân Thủy - trưởng phòng ban dân tộc láng giềng láng giềng tỉnh Yên Bái là cháu nội của cụ may ra có nơi tin tức game khả tín.

Anh Trần Xuân Thủy - cháu nội cụ Trần Đình Khánh trao đổi và đủ dinh dưỡng tư liệu cho PV Báo Nông nghiệp việt nam đồng Ảnh: Thái Sinh.

 

Anh Thủy cho biết: Bố tôi là Trần Đình Quát, sinh vào năm 1931 là con trưởng của cụ Trần Đình Khánh, trước kia là nghề giáo từng nhiều năm vừa qua qua dạy học ở Sơn La, Nghĩa Lộ sau chuyển ra thành phố Yên Bái, tôi là con út của ông. Tôi sống với ông nội từ bé đến năm 1987 thì ông mất. Ông tôi rất ít nói về các mình, dường như cõi lòng ông có điều gì đó rất khó nói ra…

Qua những tư liệu anh Trần Xuân Thủy đủ dinh dưỡng, tại bản “Tự thuật thời hạn và thành tích cách mệnh” do cụ Trần Đình Khánh viết có xác nhận của ông Ngô Minh Loan, cán bộ lão thành cách mệnh, nguyên bí thơ liên tỉnh Phú Thọ - Yên Bái, nguyên bộ trưởng Bộ hoa màu và Thực phẩm.

Năm 1944, sau sinh được giác ngộ, cụ đã theo Việt Minh chuyển động các tổng lý, kỳ hào trong tổng Lương Ca tiến hành các chủ trương và chính sách mở cửa của Việt Minh. Đầu năm 1945 khi ông Ngô Minh Loan được trung ương Đảng cử lên Phú Thọ, Yên Bái xây mới cơ sở dữ liệu cách mệnh, thiết kế đội du kích Âu Cơ sẵn sàng cho cuộc tổng khởi nghĩa cướp chính quyền trực thuộc trực thuộc trực thuộc ở hai tỉnh Phú Thọ và Yên Bái, nhà đất của bạn của cụ trở nên “đại bản doanh” của đội du kích.

Cụ đã dành cả kho thóc 500 tấn lúa cùng hàng trăm ngàn con trâu, bò nuôi đội du kích và những cán bộ cách mệnh đang hoạt động quân sự binh lực khi đến đây, ngoại giả cụ còn chuyển hai trung đội lính dõng trong tổng Lương Ca đi theo Việt Minh…

Chữ ký và xác nhận của ông Ngô Minh Loan về sự gia đình cụ Khánh góp phần 500 tấn thóc cho các thanh niênh mệnh.

 

Ngôi nhà đất của cụ Trần Đình Khánh là nơi tụ hội các thân hào trong vùng đi theo cách mệnh, trụ sở đi đầu của chiến khu Vần - Hiền Lương, nơi thiết kế Ban cán sự Đảng liên tỉnh Phú Thọ và Yên Bái vào ngày 30/6/1945. Nhiều quy định cần thiết của Ban cán sự Đảng liên tỉnh Phú Thọ - Yên Bái và đội du kích Âu Cơ nhận nhà bạc và quy định từ nhà nước nhà đất của bạn này.

Sau cách mệnh tháng 8/1945, cụ Trần Đình Khánh được cử giữ mọi chức năng vụ: chủ tịch UBND tỉnh Yên Bái tháng 10/1945, chủ tịch Ủy ban kháng chiến tỉnh Yên Bái năm 1947, Ủy viên Ủy ban kháng chiến khu 10 tháng 10/1947, chủ tịch Ủy ban kháng chiến hành chính tỉnh Yên Bái tháng 6/1948. Tháng 1/1946 cụ được bầu là ĐBQH Quốc hội khóa I.

Theo xác nhận của ông Bình Phương - nguyên chỉ huy trưởng Ủy ban quân sự cách mệnh hai tỉnh Phú Thọ, Yên Bái: “Ông Trần Đình Khánh đã trải nghiệm xây mới bộ đội GPMB từ ngày 15/3/1945 cho đến nay sau cách mệnh tháng 8/1945, ông đã xây mới và bàn giao đất cho cửa hàng một đại đội đủ vũ khí mà ông thu nhặt được và xây mới được nhiều Ủy ban GPMB dân tộc láng giềng ở huyện Trấn Yên - tỉnh Yên Bái”.

Tỉnh Yên Bái có hai ĐBQH Quốc hội năm 1946, đó là tính cụ Trần Đình Khánh và ông Cầm Ngọc Lương. Theo một vị điều khiển bảo tàng tự nhiên tỉnh Yên Bái, ông Cầm Ngọc Lương sau một theo Pháp bị truất quyền ĐBQH Quốc hội. Điều đó đủ thấy, trong mỗi ngày đầu năm năm mới xuân cách mệnh và cuộc kháng chiến chống Pháp 9 năm gian khổ, không tầm thường chút nào vị ĐBQH Quốc hội nào cũng giữ vị phẩm cách của những người theo Đảng đến cùng như cụ Trần Đình Khánh.

Tìm hiểu vì sao cụ Trần Đình Khánh lại có một phương pháp quãng đời u uẩn, tôi được biết trong cải cách ruộng đất, cụ bị quy oan là địa chủ, bị đem ra đấu tố. Rất may là cụ không cháy xử quyết như nhiều địa chủ khác. Do chán cảnh đời mà mình đã trải qua, cụ gửi nhà đất của bạn cùng ruộng vườn ngả người em rể để vào sinh sống với những người đại trượng phu cả là ông Trần Đình Quát đang dạy học tại thị xã Nghĩa Lộ.

Chứng nhận của ông Ngô Minh Loan về lao động của cụ Trần Đình Khánh trong những việc xây mới Chiến khu Vần - Hiền Lương.

 

Anh Trần Xuân Thủy kể rằng, trong thời điểm bố tôi dạy học ở một huyện miền núi tỉnh Sơn La, phấn đấu nhiều năm vừa qua qua vẫn không được đầy đủ kết nạp đảng, một lần uống ông Ngô Minh Loan lên Sơn La công tác mới hỏi điều khiển tỉnh có biết thằng cháu tên là Trần Đình Quát đang dạy học ở đây không.

Lãnh đạo tỉnh Sơn La bảo biết, vậy thì những anh đón cậu ấy về đây cho tôi gặp một chút chi phí Tỉnh Sơn La điều một chuyến xe đón giáo viên Quát về, sau sinh hỏi thăm sinh lực tình hình sinh lực của ông Trần Đình Khánh, ông Loan rất ngạc nhiên lúc biết cháu ông không được kết nạp đảng là do mắc mớ lý lịch bố là Chánh tổng, địa chủ. Ông Loan đã giải thích cho điều khiển tỉnh Sơn La biết ông Trần Đình Khánh có tác dụng rất lớn cho các thanh niênh mệnh… sau một ít lâu thì ông Trần Đình Quát được kết nạp vào đảng.

Anh Trần Xuân Thủy được nghe bà nội nhiều nhất kể: Đội du kích Âu Cơ nhiều ngày tháng trong gia đình mình, trong gia đình lúc nào cũng có chiều hướng nóng lên cả chục người xay lúa giã gạo để nuôi đội du kích. Trâu bò trên rừng muốn bắt con nào về mổ cũng được…

Ông Đặng Ngọc Chi sinh vào năm 1927 là cán bộ tiền khởi nghĩa đã xác nhận, chính ông đã nhận thức thấy từ tay bà Hoàng Thị Thêu vợ ông Trần Đình Khánh 4 con trâu để mổ nuôi quân. Ngày 2/7/1945 trong buổi làm lễ tế cờ ra quân vào GPMB Nghĩa Lộ, gia đình ông Trần Đình Khánh đã hiến 2 con trâu và 3 con lợn mổ “làm rau” cho bữa cơm trưa cơm của 200 chiến sĩ.

Các tuyên truyền viên tập luyện thể dục thể thao bài hát 'Ngày hội non sông'. Ảnh: Thái Sinh.

 

Khi cửa hàng đến thăm nhà đất của bạn của cụ, nay đã gần xếp hạng di tích tiền sử quốc gia, khi đến đây TTTM văn hóa truyền thống truyền thống tỉnh Yên Bái đang tổ chức triển khai các lớp tập huấn văn hóa truyền thống cho các thanh niên tuyên truyền viên cơ sở dữ liệu. Thật xúc động bài hát “Ngày hội non sông” đang rất được rèn luyện cho huynh đệ tuyên truyền viên, trong khi đó nổi tiếng tóc đã bạc, bài hát sẽ giảm cất lên hàng ngày bầu cử sắp tới.

Tư liệu về cụ Trần Đình Khánh cực kì ít ỏi, những người cùng hoạt động quân sự binh lực với cụ đều đã mất, cửa hàng chỉ mường tượng những việc làm của cụ qua một số bóng trang tư liệu mà anh Trần Xuân Thủy đủ dinh dưỡng: Cụ là 1 trong tình nhân nước, nguyện theo Đảng đến cùng, đã hiến dâng toàn vùng của nả và sức mình cho các thanh niênh mệnh… chính vì như thế thế cụ đã gần ban tặng: Huân chương Kháng chiến chống pháp hạng Nhất, Huân chương trụ cột hạng Hai, vợ cụ là Hoàng Thị Thêu được ban tặng đồng tiền xu vàng cùng nhiều bằng khen, giấy khen khác…